
Mỗi mùa tuyển sinh, chúng tôi vẫn gặp rất nhiều học sinh Cà Mau đứng trước câu hỏi chọn ngành. Có em nghiêng về một ngành vì thấy bạn bè đăng ký, có em lại chọn theo video đang lan truyền trên mạng xã hội. Điều đó không hoàn toàn sai, nhưng nếu bỏ qua việc cân nhắc nơi mình sẽ làm việc sau khi ra trường, quyết định đó dễ trở thành gánh nặng về sau.
Theo kinh nghiệm của đội ngũ tư vấn, việc chọn ngành nên bắt đầu từ bức tranh kinh tế của chính quê hương. Khi hiểu địa phương đang cần nhân lực ở đâu, các em sẽ dễ tìm được con đường vừa hợp sở thích vừa có cơ hội việc làm rõ ràng. Bài viết này chia sẻ cách làm đó theo góc nhìn thực tế của chúng tôi.
Vì sao nhiều học sinh Cà Mau chọn ngành theo mạng xã hội

Marketing số, thiết kế đồ họa và công nghệ thông tin thường xuất hiện dày đặc trên TikTok và Facebook. Những video nói về mức lương cao và giờ làm linh hoạt khiến nhiều em nghĩ đây là con đường lý tưởng. Ở tuổi học sinh, người ta thường nhìn vào hình ảnh bên ngoài của một nghề hơn là những việc diễn ra hằng ngày. Điều này hoàn toàn dễ hiểu.
Vấn đề nằm ở chỗ phần lớn vị trí trong các ngành này tập trung tại Sài Gòn và Hà Nội. Doanh nghiệp ở Cà Mau thường không tuyển nhiều người ở vị trí tương tự ngay sau khi sinh viên tốt nghiệp. Kết quả là nhiều em phải rời quê để tìm việc, trong khi địa phương lại đang khát nhân lực ở những ngành khác.
Hệ quả khi chọn ngành chỉ theo trào lưu
Chúng tôi từng tư vấn cho một học sinh chọn quản trị kinh doanh vì nghe nói ngành này dễ xin việc. Sau khi tốt nghiệp, em gửi hồ sơ khắp nơi nhưng mãi chưa có vị trí phù hợp. Trong khi đó, một doanh nghiệp chế biến thủy sản ở Cà Mau đang cần người am hiểu xuất nhập khẩu. Vì thiếu định hướng từ đầu, em mất gần một năm mới tìm được công việc đúng chuyên môn.
Ngành đang hot không phải lúc nào cũng là lựa chọn sai. Điều cần tránh là đăng ký khi chưa biết ngành đó có phù hợp với nơi mình sẽ làm việc hay không. Vì vậy, chúng tôi khuyên học sinh dành thời gian tìm hiểu thị trường lao động của tỉnh trước khi quyết định.
Bạn có thể đọc thêm bài định hướng nghề nghiệp cho học sinh vùng sông nước mà chúng tôi đã chia sẻ trước đó. Bài viết hướng dẫn cách xây dựng lộ trình nghề nghiệp phù hợp với đặc thù vùng sông nước.
Thế mạnh kinh tế địa phương học sinh Cà Mau nên cân nhắc

Trước khi chọn ngành, các em nên hiểu rõ Cà Mau đang mạnh ở lĩnh vực nào. Khi nắm được bức tranh này, việc chọn ngành sẽ bớt mơ hồ hơn rất nhiều. Dưới đây là hai nhóm ngành có nhu cầu tuyển dụng tương đối ổn định trong nhiều năm qua theo quan sát của chúng tôi.
Thủy sản vẫn là trụ cột kinh tế lâu dài
Cà Mau là một trong những vùng nuôi tôm lớn của cả nước. Ngành này tạo ra nhiều việc làm nhất tỉnh, trải dài từ nuôi trồng, chế biến đến xuất khẩu. Các vị trí như kỹ thuật nuôi trồng thủy sản, chế biến thực phẩm hay quản lý chất lượng luôn cần người có chuyên môn bài bản.
Doanh nghiệp địa phương thường ưu tiên tuyển đúng chuyên ngành, vì như vậy họ giảm được chi phí đào tạo lại. Một số công ty còn hỗ trợ học phí cho sinh viên cam kết làm việc lâu dài sau khi tốt nghiệp. Đây là lợi thế mà những em chọn đúng hướng có thể nắm bắt từ sớm, thay vì phải chờ đợi sau khi đã đi làm xa nhà.
Theo quan sát của chúng tôi, mức lương khởi điểm ở mảng chế biến thủy sản tại Cà Mau thường dao động khoảng 6 đến 9 triệu đồng mỗi tháng. Con số này còn tùy tay nghề và từng doanh nghiệp, chưa kể thưởng theo sản lượng. Với vị trí quản lý chất lượng có kinh nghiệm, thu nhập có thể cao hơn đáng kể.
Logistics và thương mại vùng sông nước đang thiếu người
Hệ thống sông rạch dày đặc, cảng cá và kho bãi phục vụ vận chuyển hàng thủy sản tạo nên đặc thù riêng cho logistics ở Cà Mau. Ngành này gắn chặt với vận tải đường thủy, khác khá nhiều so với logistics ở các thành phố lớn. Nếu muốn hiểu rõ hơn về khối thi và vai trò của ngành, bạn có thể xem bài ngành logistics thi khối nào và vai trò của ngành trong nền kinh tế.
Thương mại và xuất nhập khẩu thủy sản cũng đang cần nhân lực biết ngoại ngữ. Qua nhiều mùa tuyển sinh, chúng tôi nhận thấy sinh viên ngành thủy sản và logistics thường có lợi thế rõ rệt khi tìm việc ngay tại quê nhà. Tốc độ tìm được việc của nhóm này thường nhanh hơn đáng kể so với nhóm ngành công nghệ thuần túy.
Cách chọn ngành cân bằng giữa đam mê và thế mạnh địa phương

Chọn ngành theo thế mạnh địa phương không đồng nghĩa với việc từ bỏ sở thích cá nhân. Chúng tôi luôn khuyên học sinh tìm điểm giao giữa đam mê và cơ hội việc làm thực tế. Hai điều này hoàn toàn có thể đi cùng nhau nếu biết cách xem xét.
Tìm hiểu nhu cầu nhân lực trước khi nộp hồ sơ
Trước khi đăng ký, em nên kiểm tra xem ngành mình thích có doanh nghiệp nào tại Cà Mau đang tuyển hay không. Cách đơn giản nhất là hỏi thầy cô, hoặc trò chuyện với những người đang làm trong lĩnh vực đó. Các trang việc làm địa phương cũng là nguồn tham khảo hữu ích để nắm tình hình thực tế.
Khi đã có danh sách ngành cân nhắc, bạn nên tiếp tục so sánh giữa ngành và trường. Bài trường dân lập là gì và kinh nghiệm chọn trường tốt nhất sẽ giúp bạn có thêm góc nhìn khi cân nhắc các lựa chọn đào tạo khác nhau.
Kết hợp sở thích với cơ hội việc làm sẵn có
Có một học sinh chúng tôi từng tư vấn rất thích vẽ, nhưng gia đình em làm nghề nuôi tôm nhiều đời. Thay vì bỏ hẳn sở thích, em chọn ngành thiết kế bao bì thực phẩm. Em vừa được làm việc với hình ảnh mình yêu thích, vừa gắn bó với ngành thủy sản của gia đình. Đây là cách dung hòa khá hợp lý: chọn một ngành phụ trợ cho thế mạnh địa phương.
Một sai lầm khá phổ biến là chọn ngành chỉ vì bạn bè cùng đăng ký. Chúng tôi từng gặp nhiều nhóm bạn thân cùng chọn một ngành, nhưng chỉ một phần trong số đó thật sự phù hợp và trụ được đến khi ra trường. Quyết định nên xuất phát từ chính bản thân mỗi em, sau khi đã cân nhắc kỹ.
Bên cạnh việc chọn đúng ngành, phương pháp học tập phù hợp cũng quan trọng không kém. Các em có thể đọc thêm bài công cụ số giúp học sinh tự học hiệu quả hơn để chuẩn bị tốt hơn trước khi bước vào ngành học mới.
Lời khuyên dành cho học sinh và phụ huynh trước mùa đăng ký ngành

Chúng tôi tin rằng chọn ngành không cần phải đối lập giữa đam mê và thực tế. Cà Mau có thế mạnh rõ ràng ở thủy sản, logistics và thương mại vùng sông nước. Học sinh nên dành thời gian tìm hiểu nhu cầu nhân lực tại quê nhà, thay vì chỉ theo xu hướng trên mạng.
Nếu con em bạn đang phân vân, hãy cùng ngồi lại và liệt kê những sở thích cá nhân. Sau đó, đối chiếu với các ngành đang thiếu người tại địa phương để tìm điểm chung. Một lựa chọn cân bằng như vậy sẽ giúp các em có cơ hội việc làm ngay sau khi tốt nghiệp, đồng thời vẫn giữ được phần đam mê của mình.

