Du học, IELTS và ngoại ngữ là những chủ đề chúng tôi trao đổi với học sinh và phụ huynh gần như mỗi ngày, nhất là khi đến mùa nộp hồ sơ. Gần như ai cũng có chung một băn khoăn. Danh sách chứng chỉ quốc tế rất dài. Mỗi loại lại có cách chấm điểm và cấu trúc đề riêng. Vì vậy bạn rất dễ rối. Chọn sai ngay từ đầu thường nghĩa là vài tháng ôn luyện trôi qua mà điểm số gần như không nhúc nhích. Bài viết này tổng hợp những gì đội ngũ bên mình rút ra từ các hồ sơ đã đi qua tay. Hy vọng bạn sẽ có cái nhìn rõ hơn trước khi đặt cọc lệ phí thi.
Điểm khác biệt cốt lõi giữa các bài thi quốc tế
Mỗi chứng chỉ được thiết kế dựa trên một cách đánh giá năng lực khác nhau. Khi hiểu cấu trúc đề, bạn sẽ bớt căng thẳng hơn nhiều. Chúng tôi thường thấy học sinh lao vào luyện đề ngay tuần đầu. Họ chưa biết bài thi thực sự đo điều gì. Thời gian ôn tập vì thế bị hao hụt, trong khi điểm số lại không tăng tương xứng.
Hệ thống chấm điểm và hình thức làm bài
IELTS chia thành bốn kỹ năng: Nghe, Đọc, Viết và Nói. Điểm đáng chú ý là phần Nói được thực hiện trực tiếp với giám khảo. Bạn cần phản xạ tự nhiên và không có nhiều thời gian ngồi suy nghĩ. Với những ai quen học thụ động, đây thường là phần khiến họ bất ngờ nhất. Nhiều bạn học rất chắc ngữ pháp nhưng khựng lại khi phải trả lời liền mạch trước người chấm.
TOEFL iBT khác hẳn. Toàn bộ bài thi làm trên máy tính. Phần Nói được ghi âm qua microphone rồi chuyển cho hội đồng chấm độc lập. Bạn không đối diện với người chấm, nhưng vẫn phải giữ được sự tập trung trong phòng thi có nhiều thí sinh cùng lúc. Hình thức này hợp với người quen làm việc trên máy và không ngại đọc nhiều màn hình.
Duolingo English Test đi theo hướng khác. Thí sinh có thể thi tại nhà bằng máy tính cá nhân. Độ khó câu hỏi được điều chỉnh tự động theo các câu trả lời trước đó. Hình thức này linh hoạt, nhưng đòi hỏi đường truyền ổn định và không gian yên tĩnh.
Một trường hợp thực tế về việc chọn sai hình thức thi
Có một học sinh trường chuyên mà chúng tôi từng hỗ trợ, học lực rất tốt. Bạn chọn TOEFL iBT vì nhắm đến vài trường đại học hàng đầu tại Mỹ. Tuy nhiên, tiếng ồn từ các thí sinh xung quanh khi cùng nói khiến bạn mất tập trung. Lần thi đầu không như gia đình kỳ vọng.
Sau đó, đội ngũ tư vấn chuyển bạn sang hình thức hợp hơn với tính cách và cách học. Điều quan trọng là bạn phải tự nhận ra mình mạnh ở phản xạ trực tiếp hay ở làm việc trên máy. Khi đã biết điều đó, việc ôn luyện mới thật sự hiệu quả. Chúng tôi luôn nhắc học sinh đừng bỏ qua bước tự đánh giá này.
Phân tích ưu nhược điểm của từng loại chứng chỉ
Không có chứng chỉ nào tốt nhất cho tất cả mọi người. Mỗi loại có điểm mạnh và điểm yếu riêng. Lựa chọn đúng phụ thuộc vào năng lực cá nhân lẫn mục tiêu sử dụng. Đây là cách chúng tôi thường phân tích cho học sinh.
Chứng chỉ IELTS Academic
IELTS là chứng chỉ phổ biến nhất tại Việt Nam hiện nay. Đa số trường đại học ở Anh, Úc và Canada đều công nhận. Ưu điểm lớn là tài liệu ôn tập rất dồi dào. Bạn dễ tìm thấy các nhóm chia sẻ kinh nghiệm. Người mới bắt đầu thường thấy yên tâm vì có nhiều nguồn để tham khảo.
Nhược điểm nằm ở phần Viết, vốn mang tính học thuật khá cao. Muốn đạt điểm tốt, bạn cần lập luận chặt chẽ. Ý phải được sắp xếp rõ ràng và vốn từ đủ linh hoạt. Lệ phí thi cũng là khoản cần cân nhắc, nhất là khi phải thi lại nhiều lần.
Chứng chỉ TOEFL iBT
TOEFL iBT thường được xem là lựa chọn ưu tiên khi bạn nhắm đến các trường ở Mỹ. Bài thi mô phỏng khá sát môi trường học thuật. Bài đọc và bài nghe giống bài giảng trên lớp, nên vốn từ học thuật cần phải rộng. Áp lực thời gian là điểm khó nhất. Bạn phải nghe và ghi chú liên tục, nên rất dễ mệt sau vài phần thi. Gõ bàn phím tiếng Anh nhanh và chính xác cũng là kỹ năng nên rèn trước khi thi.
Chứng chỉ Duolingo English Test (DET)
DET phù hợp với những ai cần chứng chỉ trong thời gian ngắn. Chi phí thường thấp hơn đáng kể so với hai loại trên. Bạn cũng có thể chọn nhiều khung giờ thi khác nhau.
Tuy vậy, DET chưa được nhiều trường danh tiếng chấp nhận làm chuẩn đầu vào chính thức. Trước khi đóng tiền, bạn nên kiểm tra kỹ danh sách trường mình quan tâm. Yêu cầu mỗi nơi một khác và có thể thay đổi theo từng kỳ tuyển sinh. Hãy đối chiếu với nguồn chính thức của trường thay vì tin hoàn toàn vào thông tin truyền miệng.
Tiêu chí chọn chứng chỉ phù hợp với lộ trình của bạn
Chúng tôi luôn khuyên học sinh đừng chọn theo số đông. Quyết định nên dựa trên mục tiêu cụ thể và điều kiện thực tế của chính bạn. Như vậy mới tiết kiệm được công sức lẫn tiền bạc.
Dựa trên quốc gia đến và yêu cầu của trường
Bạn nên vào trực tiếp website của trường mục tiêu và đọc kỹ phần yêu cầu dành cho sinh viên quốc tế. Một số ngành như luật hay y khoa thường chỉ chấp nhận IELTS. Trong khi đó, nhiều chương trình kỹ thuật tại Mỹ lại quen với TOEFL hơn. Đừng chỉ nghe bạn bè kể lại, vì yêu cầu có thể đã thay đổi.
Chúng tôi từng gặp trường hợp một học sinh ôn theo lời khuyên của người quen mà không đọc kỹ yêu cầu. Đến sát hạn nộp hồ sơ mới phát hiện trường không nhận loại điểm đó. Kế hoạch đi học vì thế bị lùi gần nửa năm. Chuyện này xảy ra khá thường xuyên, nên hãy kiểm tra trước khi bắt đầu.
Dựa trên năng lực hiện tại và thời gian chuẩn bị
Nếu chỉ còn khoảng hai tháng đến hạn nộp, áp lực sẽ rất lớn. Lúc này bạn cần một kế hoạch cấp tốc, tập trung vào các dạng bài dễ lấy điểm nhất. Bạn có thể tham khảo những sai lầm thường gặp khi học IELTS và ngoại ngữ để tránh mất điểm oan ở các phần quen thuộc.
Với lộ trình từ một đến hai năm, cách làm sẽ khác. Chúng tôi khuyên bạn xây nền từ vựng và ngữ pháp thật chắc trước khi đi sâu vào luyện đề. Nền tảng vững sẽ giúp bạn không bỡ ngỡ khi bước vào môi trường đại học. Nếu còn phân vân giữa học giao tiếp và học ngữ pháp trước, bạn có thể đọc bài so sánh về việc học giao tiếp hay ngữ pháp trước khi luyện IELTS.
Lộ trình tối ưu điểm số và chuẩn bị hồ sơ song song
Chứng chỉ ngoại ngữ chỉ là một phần của hồ sơ du học. Bạn còn phải chuẩn bị bài luận cá nhân, thư giới thiệu và các hoạt động ngoại khóa. Chia thời gian hợp lý giữa các việc này thường quyết định bạn có kịp hạn hay không.
Quản lý thời gian học hiệu quả
Chúng tôi thường chia mục tiêu theo từng tháng. Tháng đầu nên làm quen với định dạng đề và sửa các lỗi cơ bản. Những tháng sau là giai đoạn tăng tốc, luyện đề dưới áp lực thời gian. Chọn một môi trường học uy tín cũng quan trọng không kém. Nếu bạn ở khu vực TP.HCM, hãy tham khảo kỹ các trung tâm đào tạo tại Quận 1 trước khi quyết định.
Cân đối tài chính cho hành trình dài
Chi phí học và thi chứng chỉ không nhỏ với đa số gia đình. Phụ huynh nên lập ngân sách rõ ràng ngay từ đầu, để việc học của con không bị gián đoạn giữa chừng. Đừng quên tính cả tiền tài liệu và lệ phí thi thử, vì những khoản này thường bị bỏ qua. Bạn có thể tham khảo thêm chi phí học IELTS để hình dung rõ các khoản cần đóng. Biết trước con số giúp bạn chọn hình thức học vừa sức với điều kiện kinh tế.
Chọn đúng ngay từ đầu để tiết kiệm thời gian và chi phí
Chuẩn bị hồ sơ du học luôn có nhiều thử thách. Chọn đúng loại chứng chỉ ngay từ đầu giống như đặt viên gạch móng vững chắc cho cả hành trình. Chúng tôi mong bạn chuẩn bị kỹ càng. Đừng ngại đổi chiến lược nếu phương pháp hiện tại chưa mang lại kết quả. Sự kiên trì kết hợp với một lộ trình đúng đắn sẽ giúp bạn đạt điểm số mong muốn và đến được ngôi trường mơ ước.
